Andoni Iraola, obecnie trener Liverpoolu, swoją karierę szkoleniową rozpoczynał na Cyprze, w AEK Larnaca. Zwolniono go po serii sześciu ligowych meczów bez zwycięstwa, a od tamtej pory minęło siedem lat. Dziennikarz Adam Bate sprawdza, co wtedy poszło nie tak i czy droga Hiszpana na Anfield dało się przewidzieć.
Nie każda udana kariera zaczyna się efektownie, ale droga Iraoli do Liverpoolu jest wyjątkowa. Po zwolnieniu z pierwszej posady trenerskiej odbudował swoją pozycję w Hiszpanii, najpierw w Mirandes, a potem w Rayo Vallecano i Bournemouth, gdzie zwrócił na siebie uwagę na tyle, by otrzymać szansę na Anfield. Dla dawnych współpracowników z Cypru musi to być niezwykły widok.
Czy ktokolwiek wierzył w niego w styczniu, kiedy Larnaca zremisowała 2:2 u siebie z Ermisem Aradippou, drużyną, która w końcowej tabeli zajęła ostatnie miejsce? Ten wynik przedłużył serię ligowych spotkań bez wygranej do sześciu i to właśnie ona kosztowała Iraolę posadę.
Czy poza wynikami były sygnały, że Iraola jest przeznaczony do większych rzeczy, a padł jedynie ofiarą nerwowego klimatu panującego w cypryjskim klubie? Rozmawialiśmy z Davidem Catalą, który grał pod jego wodzą w Larnace, także w ostatnim meczu. Jego zdaniem obiecujące oznaki były widoczne.
– Miał bardzo jasno sprecyzowane pomysły na to, czego chce – mówi Catala. – Widziałeś to, a wszyscy zawodnicy mówili, że będzie fantastycznym trenerem. Ale żeby dojść do tego poziomu? Żeby trafić do Liverpoolu? To wielka deklaracja.
Europejskie ambicje na Cyprze
Iraola całą karierę piłkarską spędził w Europie, w Athletic Club, zanim na krótko trafił do New York City. Pierwsza przygoda z zawodem trenera w Larnace wyprowadziła go ze strefy komfortu, choć w klubie była silna hiszpańska grupa.
Początek pracy wypadł imponująco. Trzy rundy eliminacji do fazy grupowej Ligi Europy zakończyły się sukcesem, a Larnaca pokonała kolejno Dundalk, Sturm Graz i Trencin. Równie istotne było to, że zawodnicy szybko przyjęli jego przejrzyste koncepcje.
– Awans do Ligi Europy dla klubu z Cypru to było niesamowite przeżycie – wspomina Catala. – A praca, którą wykonał, była dobra. To te same idee, których chce dziś w Liverpoolu: wysoki pressing i wysoka agresywność z piłką i bez niej.
Na Cyprze w tamtym czasie było to wyjątkowo rzadkie. – Tempo gry tam było bardzo wolne. Mogłem grać tam do 38. roku życia, bo to tempo nie było zbyt wysokie. Iraola miał jednak inną wizję futbolu, której nauczył się pod okiem Marcelo Bielsy w Bilbao.
Catala wyjaśnia: – Z nim wszystko było bardziej dynamiczne, szybsze, bardziej intensywne. Widziałeś, jak Marcelo to robił w Athletic Club. Pamiętam, że czasami tak właśnie wyglądaliśmy. Szalone rzeczy, jak krycie przeciwnika indywidualnie na całej długości boiska. Jako zawodnicy to było szalone.
Dziś Catala dostrzega w tym zapowiedź przyszłości futbolu. – Piłka poszła w tym kierunku. Sposób, w jaki trzeba dziś pressować, zmienił mentalność zawodników. Zmienił też trochę tempo rozgrywek na Cyprze.
Początek dobry, koniec fatalny
Przez pewien czas wszystko działało. Na początku grudnia, po dziesięciu meczach, Larnaca zajmowała drugie miejsce w tabeli, za Limassol, który był jedyną drużyną, jaka ją pokonała w tym okresie. Podopieczni Iraoli wyprzedzali wówczas sześciokrotnych mistrzów kraju i ostatecznych zwycięzców rozgrywek, APOEL.
Potem wszystko szybko się posypało. Po domowej porażce 1:5 z Bayerem Leverkusen w europejskich pucharach przyszły trzy wyjazdowe mecze na wyspie, w których nie udało się wygrać. Domowa porażka o jedną bramkę zwiększyła presję tuż przed krótką przerwą świąteczną.
Przegrana na wyjeździe z Omonią, a następnie remis z outsiderem Ermisem przypieczętowały los trenera. Iraola wprowadzał pewne zmiany w ustawieniu, ale nie były to przełomowe korekty. – Nie zmienił zbytnio swojego podejścia do sposobu gry przeciwko różnym rywalom – wspomina Catala.
Prawdziwą lekcją było to, że nawet w środowisku, które dla tak znanej postaci z czasów gry miało być z dala od reflektorów, presja nadchodzi szybko. – Jeśli nie osiągasz wyników, trudno zachować zaufanie właścicieli.
Catala tłumaczy: – Cypr jest bardzo trudnym miejscem dla trenerów, zwłaszcza młodych, bo właściciele klubów są bardzo emocjonalni. Gdy tylko przestajesz zdobywać punkty, zwalniają trenera jak nic. Gdy tylko przegrywasz mecze, zwłaszcza z drużynami z dołu tabeli, kibice natychmiast rozmawiają z właścicielem, a ten wpada w szał. Nie masz stabilności, której młody trener potrzebuje. Tak właśnie stało się z Andonim.
Lekcja na przyszłość
Catala, który sam później prowadził Larnaca i przez nieco dłuższy czas utrzymał się na tym stanowisku, stara się wyciągać wnioski z doświadczeń swojego dawnego trenera. Uważa, że Iraola również wiele na tym zyskał. – Mimo wszystko był to dobry wybór, żeby zacząć tam karierę – podkreśla.
– Cypr nie jest łatwym miejscem pracy dla nikogo, ale jest dobrym miejscem na start dla młodego trenera. Miał okazję prowadzić zespół w Lidze Europy, na przykład. Niestety, futbol wszędzie jest dziś bardzo niestabilny dla wszystkich trenerów.
– To był krótki okres. Ale z doświadczeń na Cyprze z pewnością nauczył się wielu rzeczy o tym, jak radzić sobie w trudnych sytuacjach. To była jego pierwsza praca, z każdej trzeba wyciągnąć wnioski. Od tamtej pory zrobił ogromne postępy i wiele się rozwinął.
Catala ocenia też rozwój trenera, który dziś prowadzi Liverpool. – Cieszę się z jego sukcesu. Jeśli spojrzysz na ostatnie lata, widzisz, że jest po prostu fantastycznym trenerem. Nie powiem, że się tego nie spodziewałem, ale to dla mnie pewne zaskoczenie. Od zwolnienia w Larnace do Liverpoolu – jak mogłoby być inaczej?